اوقات شرعی
 
       
      •  
        منبع خبر :
        تعداد بازدید: 1060
        کد: 32709
        تاریخ انتشار:
        ۱۳۹۲/۰۸/۲۷

        انواع سرقت

        آیه 38 سوره مائده

        «وَالسّارق و السّارقهُ فاقطَعُوا اَیدیهما جَزاء بِما کَسبا نَکالاً مِِنَ الله»[1]

        از نظر لغوی سرقت کلمه‌ای است عربی از ماده «سَرَقَ» به فتح یا کسر راء به معنای «دزدیدن» و مصدر آن «سرقه» است.[2]

        قانونگذار در ماده 197 ق.م.ا سرقت را چنین تعریف نموده است:

        «ربودن مال دیگری به طور پنهانی»

        نهانی بودن در تعریف سرقت مربوط به سرقت مستوجب حد است با حذف صفت «پنهانی» باید صفت دیگری را که از ارکان ربودن است جایگزین آن کنیم و آن «ربودن متقلبانه» است.[3]

        با این وصف سرقت عبارت است از؛ ربودن متقلبانه مال منقول متعلق به غیر.[4]

            سرقت در اصطلاح فقه

        «السّرقهُ أخذُ مِنْ حِرز فی خَفی بغیرِ حق»

        ترجمه: سرقت گرفتن چیزی از حذر به طور پنهانی بدون حق است.[5]

        سرقت را می‌توان از لحاظ قاون مجازات اسلامی به، سرقت حدی و تعزیری تقسیم کرد، که هر کدام از آنها دارای انواعی است.  که در ذیل به آنها اشاره می‌شود:

        1- سرقت مستوجب حد

        الف) سرقت ساده مستوجب حد

        جرمی است جدا از محاربه و یا راهزنی بر اساس آنچه در منابع فقهی آمده تعریف آن عبارت است از:

        «ربودن مخفیانه معادل 5/4 نخود طلای مسکوک متعلق به غیر با هتک حرز توسط شخص بالغ و عاقل و مختار و غیر مضطر در غیر سال قحطی، که مرتکب پدر مالباخته نباشد»[6] (ماده 198 ق.م.ا)[7]

        ب) سرقت مستوجب حد مشدد

        1) سرقت مسلحانه

        برداشتن و ربودن مال غیر متعلق به دیگری با استفاده از سلاح (سرد یا گرم)،‌ مراد از مسلحانه صرفاً مسلح بودن سارق است و از سلاح خود در حین سرقت استفاده عملی بکند یا نکند، به هر حال سرقت مسلحانه انجام داده است.[8]

        2) راهزنی

        سرقت مسلحانه اگر  در راهها و شوارع عام صورت بگیرد، راهزنی است در غیر اینصورت مسلح بودن سارق از شرایط تشدید مجازات است که حکم آن در مواد 651 و 652 و 654 ق.م.ا مندرج است. به علاوه با توجه به صراحت مواد 185 و 653 ق.م.ا در صورتی که راهزنی و سرقت مسلحانه موجب سلب امنیت مردم شود در این صورت اقدام مرتکب در حکم محاربه است و به یکی از مجازات‌های مندرج در ماده 190 ق.م.ا به انتخاب قاضی، محکوم می‌شود و اگر مرتکب صرفاً مال دیگری را برداشته و عملش موجب سلب امنیت مردم یا جاده نباشد، به مجازات مندرج در ماده 653 محکوم می‌شود.[9] (سه تا پانزده سال حبس و شلاق تا 74 ضربه)

        2- سرقت تعزیری

        سرقت تعزیری به طور کلی می‌توان گفت، همین که سرقت فاقد جامع شرائط حد باشد، سرقت تعزیری است که خود دو نوع است:

        ‌الف) سرقت تعزیری ساده

        این نوع سرقت در ماده ‌661 ق.م.ا علنی و فاقد کلیه شرائط اضافی است که برای سرقت‌های مشدد پیش بینی شده و با ربودن مال غیر بدون علم و اطلاع و رضایت صاحب مال محقق می‌شود و مجازات آن کمترین مجازات سرقت یعنی سه ماه و یک روز تا 2 سال حبس و تا 74 ضربه شلاق می‌باشد.[10]

        ب) سرقت تعزیری مشدد

        که به اعتبار تعلق مال به دولت یا وقفی بودن آن چند قسم است:

        1. سرقت اسناد

        سرقت نوشته‌ها، اسناد، اوراق، دفاتر یا مطالب مندرج در دفاتر ثبت و ضبط دولتی که در ماده 544 ق.م .ا مندرج است و مجازات آن 6 ماه تا دو سال حبس می‌باشد.[11] سرقت مذکور شامل امانت پستی و دیگر نوشته‌ها غیر از اسناد و نوشته‌های مذکور نمی‌شود (نظریه مشورتی شماره 200/7- 14/ 1/ 1382 اداره حقوقی قوه قضائیه)

        2. سرقت توسط امانت‌دار

        به موجب ماده 545 ق.م.ا اگر ربودن توسط امانت‌دار یا مستحفظ اسناد مذکور  واقع شود مرتکب به سه تا ده سال حبس محکوم می‌شود.

        3. عنف مهر

         به موجب ماده 546 ق.م.ا در صورتیکه مرتکب به عنف مهر یا پلمپ را محو نماید یا بشکند  یا عملی مرتکب شود که در حکم محو یا شکستن پلمپ تلقی شود یا نوشته یا اسناد را برباید، ‌حسب مورد به حداکثر مجازات وارده در موارد مذکور (2 سال یا 10 سال) محکوم می‌شود در این مجازات، مانع از اجرای مجازات جرائمی که از قهر و تشدد حاصل می‌شود، نخواهد بود.[12]

        4. سرقت اموال تاریخی و فرهنگی

        به ماده 559 ق.م.ا : شرط تحقق جرم موضوع این ماده آن است که:

        اولاً: به موضوع جرم اشیاء یا لوازم و مصالح و قطعات آثار فرهنگی، تاریخی باشد.

        ثانیاً: محل سرقت موزه‌ها، ‌نمایشگاهها یا اماکن تاریخی و مذهبی یا سایر اماکنی باشد که تحت حفاظت یا نظارت دولت است.[13]

        مجازات آن بر اساس بند 16 ماده 198 ق.م.ا سرقت از اموال دولتی و وقفی و مانند آن (اموال فاقد مالک شخصی) مستوجب حد نیست در عین حال مقنن در حکم خاص در مواد 544 و 545 سرقت نوشتجات و اسناد و اوراق و نیز سرقت مطالبی که در دفاتر مذکور مندرج است را نسبت به سرقت عادی (ماده 661 ق.م.ا) تشدید کرده است.[14]

        5. سرقت اشیاء و اموال نظامی توسط نظامیان

        سرقت اسلحه و مهمات توسط نظامیان که طبق ماده 88 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب 1382 مجازات آن حبس از 2 تا ده سال است و منظور از سلاح اعم از گرم و سرد است.[15]

        سرقت وسایل و لوازم نظامی (غیر از اسلحه و مهمات) توسط نظامیان که طبق ماده ‌89 قانون مذکور مجازات آن حبس 1 تا 5 سال است.[16]

        6. زمان و موقعیت وقوع سرقت، مسلح بودن سارقین و یا هتک حرز

        ماده 90 قانون مذکور که میزان مجازات آن حبس از 3 تا 15 سال است. در فرض داشتن سلاح ظاهر یا باطن، گرم یا سرد، استفاده از آن شرط نیست و اگر سارقین متعدد باشند، مسلح بودن یکی از آنها کافی است که اقدام همگی مشمول این ماده قرار بگیرد.[17]

        7. سرقت اسناد دفاتر ثبت و ضبط  نیروهای مسلح

        سرقت نوشته‌ها، اسناد، اوراق یا دفاتر یا مطالبی که در دفاتر ثبت و ضبط  نیروهای مسلح مندرج یا در اماکن نظامی محفوظ یا نزد اشخاص سپرده شده است، اوراق یا دفاتر یا مطالبی که در دفاتر ثبت و ضبط نیروهای مسلح مندرج یا در اماکن نظامی محفوظ یا نزد اشخاص سپرده شده است، توسط نظامیان که طبق ماده 91 قانون مذکور میزان مجازات آن حبس از 2 تا ده سال می‌باشد و بنابر تبصره‌ ماده مذکور چنانچه امانت‌دار یا مستحفظ مرتکب جرم موفق شود به حبس از 3 تا 15 سال محکوم می‌شود.

        نکته

        سرقت‌های منجر به اخلال در نظام یا شکست جبهه اسلام طبق ماده 92 قانون مذکور مجازات آن مجازات محارب (ماده 190 ق.م.ا) می‌باشد.

        8. سرقت به اعتبار زمان، مکان، وسایل

        سرقت تعذیری مشدد به اعتبار زمان، مکان وسایل ارتکاب جرم و تعدد مرتکبین: سرقت مقرون به اجتماع 5 شرط ماده 651 ق.م.ا (مقرون به کلیه عوامل مشدده:

        1- سرقت در شب واقع شده باشد.

        2- سارقین دو نفر بیشتر باشند.

        3- یک یا چند نفر از آنها حامل سلاح ظاهر یا مخفی بوده باشند.

        4- از دیوار بالا رفته یا حرز را شکسته یا کلید ساختگی به کار برده یا اینکه عنوان یا لباس مستخدم دولت را اختیار کرده یا بر خلاف حقیقت خود را مأمور دولتی قلمداد کرده یا در جائی که محل سکنی یا مهیا برای سکنی یا توابع آن است سرقت کرده باشند.

        5- در ضمن سرقت کسی را آزار یا تهدید کرده باشند.)

        که مجازات آن 5 تا 20 سال حبس و تا 74 ضربه شلاق می‌باشند که شدیدترین نوع سرقت تعزیری است برای تحقق این نوع سرقت، تحقق یکی از شرایط بند چهارم توأم با سایر بندها لازم است.[18]

        9. سرقت همراه با آزار و مسحانه

        سرقت مقرون به آزار و سرقت توسط سارق مصلح: که مجازات آن حبس از سه ماه تا ده سال و شلاق تا 74 ضربه می‌باشد. اگر آزار به حد جرح برسد به صراحت ماده 652 ق.م.ا موجب تعدد مادی و حداکثر مجازات (10 سال حبس و 74 ضربه شلاق) و به قصاص جرح نیز محکوم می‌شود. صرف مسلح بودن مرتکب در حین ارتکاب سرقت کافی است و ضرورتی ندارد که در ضمن سرقت از سلاح موجود نیز استفاده شود.[19]

        10. سرقت دسته جمعی

        سرقت دسته جمعی شبانه مقرون به حمل سلاح موضع ماده 654 ق.م.ا برای تحقق جرم موضوع این ماده جمع سه شرط ضروری است:

        الف) سرقت در شب واقع شده باشد.

        ب) سارقین دو نفر یا بیشتر باشند.

        ج) احد از سارقین حامل سلاح ظاهر یا مخفی باشد که مجازات آن حبس از 5 تا 15 سال و شلاق تا 74 ضربه می‌باشد.

        سرقت به اقتضای محل وقوع یا زمان وقوع یا تعدد مرتکبین یا وجود رابطه خاص بین سارق و مالباخته که طبق ماده 656 مجازات آن 6 ماه تا سه سال حبس و تا 74 ضربه شلاق می‌باشد.

        کیف زنی و جیب بری

        کیف زنی عبارت است از ربودن و خارج کردن کیف دیگری از ید او با استفاده از غفلت صاحب مال، جیب بری عبارت است از ربودن اموال از جیب یا محتوی لباس دیگری با استفاده از غفلت او.[20]

        که مجازات آنها طبق ماده 657 ق. م. ا حبس از یکتا 5 سال و تا 74 ضربه شلاق می‌باشد.

        سرقت در مناطق حادثه زده

        سرقت در مناطق حادثه زده موضوع ماده 658 ق.م.ا: مصادیق مذکور در ماده تمثیلی است نه حصری و با توجه به مبنا و فلسفه وضع این ماده (سوء استفاده از شرائی بحرانی) سایر موارد نیز مانند مناطق طوفان زده، محل انفجار، یا محل سقوط هواپیما یا محل برخورد قطار و امثال آنها را هم شامل می‌شود. مجازات این نوع سرقت حبس از یک تا 5 سال و تا 74 ضربه شلاق می‌باشد.

        سرقت وسایل عمومی

        تعداد بازدید: 1060
        نام:
        پست الکترونیک:
        شرح نظر:
        کد امنیتی:
         
        0 0
        آیا این مطلب را می پسندید؟ بله خیر